Аңдатпа
Бұл мақала XVII–XVIII ғасырлардағы қазақ–жоңғар соғыстарының тарихи сипатын талдауға арналған. Зерттеуде аталған қақтығыстардың қазақ мемлекеттілігінің қалыптасу барысына және аймақтағы геосаяси жағдайдың өзгеруіне тигізген ықпалына назар аударылады. Автор қазақ–жоңғар қатынастарын тек әскери қарсыластық шеңберінде ғана емес, кеңірек саяси және дипломатиялық үдерістер контекстінде қарастыруға тырысады. Зерттеу барысында Қытайдың ресми архивтік деректері мен Цин империясы дәуірінде жасалған тарихи құжаттар пайдаланылды. Бұл дереккөздер қазақ–жоңғар қатынастарын сыртқы дипломатиялық көзқарас тұрғысынан талдауға мүмкіндік береді. Аталған материалдар арқылы жоңғар мемлекетінің ішкі және сыртқы саяси жағдайы, сондай-ақ Цин билігінің аймаққа қатысты ұстанымы айқынырақ көрінеді. Жоңғар мемлекетінің құлауы аймақтағы күштер тепе-теңдігінің өзгеруіне алып келіп, қазақтардың саяси рөлінің артуына жағдай жасады. Осы кезеңде қазақ билеушілерінің халықаралық дипломатиялық қатынастарға тікелей араласуы күшейіп, қазақ хандығының сыртқы саяси байланыстары жаңа деңгейге көтерілгені байқалады. Мұндай үдерістер қазақ қоғамының саяси құрылымына да елеулі ықпал етті. Сонымен қатар мақалада қазақ–жоңғар соғыстарының халықтың тарихи жадындағы орнына да көңіл бөлінеді. Бұл қақтығыстар уақыт өте келе ұлттық тұтастық пен саяси бірлікті нығайтатын маңызды тарихи тәжірибе ретінде қабылданғаны көрсетіледі. Зерттеу нәтижелері қытай дереккөздерін жүйелі әрі сындарлы түрде пайдаланудың қазақ тарихындағы бірқатар мәселелерді жаңаша пайымдауға мүмкіндік беретінін дәлелдейді.

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Авторлық құқық (c) 2025 MEDIEVAL HISTORY OF CENTRAL EURASIA